राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस : पहिलो पटक डाक्टर दिवस कहिले र किन मनाइयो ?

मानिसको जीवनको शुरुवातदेखि नै उसको सुरक्षाको लागि हरेक पाइलामा डाक्टर साथमा हुन्छ । बच्चा जन्मिएपछि आमाको गर्भबाट बच्चालाई संसारमा ल्याउने डाक्टर नै हुन् । त्यसपछि बच्चालाई रोगबाट बचाउन र स्वस्थ राख्नको लागि आवश्यक सबै जानकारी र खोप आदि उपलब्ध गराउनु डाक्टरको दायित्व हो । बच्चा बढ्दै जाँदा उसको शरीरमा परिवर्तन हुन थाल्छ ।

यी सबै परिवर्तन, समाज र जीवनशैलीले मानव स्वास्थ्यमा प्रभाव पार्छ । शारीरिक, मानसिक समस्याबाट ग्रसित व्यक्तिको सबै पीडा र रोगको उपचार एक चिकित्सकले मात्र गर्छ । त्यसैले भारतमा डाक्टरलाई भगवानको दर्जा दिइएको छ । चिकित्सकहरुको सेवाभाव, जीवन बचाउने प्रयास र उनीहरुको कामलाई सम्मान गर्न हरेक वर्ष जुलाईमा राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस मनाइन्छ ।

किन मनाइयो राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस ? पहिलो पटक चिकित्सक दिवस किन र कसरी मनाइयो ? यस वर्षको राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस मनाउने कारण, इतिहास र विषयवस्तु जान्नुहोस् ।

चिकित्सक दिवस कहिले हो ?

हरेक वर्ष जुलाई १ लाई चिकित्सक दिवस अर्थात् राष्ट्रिय चिकित्सक दिवसका रूपमा मनाइन्छ । यस दिन सबै मानिसहरू, जसको जीवन एक वा अर्को डाक्टरसँग जोडिएको छ, उनीहरूले डाक्टरलाई धन्यवाद दिन्छन् । उहाँलाई शिशुको रूपमा यो संसारमा ल्याउन र उहाँलाई स्वस्थ राख्न डाक्टरको प्रयासको लागि धन्यवाद । २०२२ डाक्टर दिवसको नारा ‘फेमिली डाक्टर्स अन द फ्रन्ट लाइन’ रहेको छ ।

डाक्टर दिवस कहिले सुरु भयो ?

भारतमा पहिलो पटक सन् १९९१ मा राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस मनाउन सुरु भएको थियो । यस वर्ष केन्द्र सरकारले पहिलो पटक डाक्टर दिवस मनाएको छ । डाक्टरको सम्झनामा यो दिवस मनाउन थालिएको हो । उनको नाम डाक्टर बिधानचन्द्र रोय थियो ।

को थिए डा. विधानचन्द्र राई ?

वास्तवमा डा. विधानचन्द्र राई बंगालका पूर्व मुख्यमन्त्री हुन् । उहाँ एक चिकित्सक पनि हुनुहुन्थ्यो, जसको चिकित्सा क्षेत्रमा ठूलो योगदान थियो । जादवपुर क्षयरोग चिकित्सा संस्थानको स्थापनामा डा. विधानचन्द्र राईको महत्वपूर्ण भूमिका थियो उनी भारतको उपमहाद्वीपमा पहिलो चिकित्सा सल्लाहकारको रूपमा प्रसिद्ध भए ।

४ फेब्रुअरी, १९६१ मा, डा. बिधान चन्द्र रोयलाई भारत रत्न पनि प्रदान गरिएको थियो । मानवताको सेवामा अभूतपूर्व योगदानको सम्मान गर्न, केन्द्र सरकारले राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस मनाउन थाल्यो ।

डाक्टर डे जुलाई १ मा मात्र किन मनाउने ?

जुलाई १ मा चिकित्सक दिवस मनाउनुको एउटा विशेष कारण पनि छ । महान चिकित्सक डा. विधानचन्द्र राईको जन्म १ जुलाई १८८२ मा भएको थियो । यति मात्र होइन डा. विधानको सन् १९६२ जुलाई १ मा निधन भएको थियो । त्यसैले उहाँको जन्मजयन्ती र पुण्यतिथिका दिन उहाँको सम्झनामा हरेक चिकित्सकलाई सम्मान गर्न जुलाई १ तारिखलाई राष्ट्रिय चिकित्सक दिवस मनाउने घोषणा गरिएको थियो ।