Logo

कर्पोरेट फोकस

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफरद्धारा १० करोड रुपैयाँ बराबरको कर छली [भाग- २]



रेमिट्यान्स कम्पनीका रुपमा रहेको सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफरले हुण्डी कारोबारबाट राज्यमाथि करिव १० करोड रुपैयाँ बराबरको कर छली गरेको छ । उसले विभिन्न देशका विभिन्न ठाउँबाट रेमिट्यान्स पठाउँदा अन्तर्राष्टिय मुद्रा अपचलन गरी राज्यलाई कर छली गरेको हो । ४ बर्षको अवधिमा उक्त कम्पनीले करिव ९० अर्ब रुपैयाँ हुण्डीबाट भित्राएको छ । हुण्डीबाट विदेशी रकम ल्याउँदा विदेशी मुद्रा आउँदैन । विदेशी मुद्रा विदेशमै अपचदनमा राख्नु वित्तीय अपराध मानिन्छ । यसमाथि आन्तररिक राजश्व कार्यालयले छानविन गर्ने भएको छ ।

छानविनमा दोषी ठहर भए यसका अध्यक्ष चन्द्र टन्डनमाथि बेंकिड कसुर लाग्ने छ । उनी हाल रेमिटर्स एशोसियसनको अध्यक्ष समेत हुन् । हुण्डी कारोबारबाट आउने कमिशन धेरै हुन्छ । त्यसमाथि विदेशी डलर अपचलन गर्दा नेपलकै पैसा नेपाल भित्र खेलाउने र विदेशी पैसा विदेशमै थन्काउने काम गर्न मिल्छ । यसरी कारोबार गर्दा राज्यलाई कर तिर्नु पर्देन । उसको ९० अर्ब हुण्डीको राजश्व मात्रै करिव १० करोड हुन आउँछ । उक्त रकम राज्यको कोषमा दाखिला भएको देखिँदैन ।

किन फस्दैछ सिटि एक्सप्रेस हुण्डी कारोबारमा ?

उक्त कम्पनीले रेमिट्यान्स कम्पनीबाटै राम्रो आम्दानी गर्दा गर्दै धेरै पैसा कमाउने लोभमा करिव ६ बर्षदेखि हुण्डी कारोबार थालेको रहस्य खुलेको छ । कोभिडको समय केही देशको भ्रमण गरेपछि उनले यो गतिलाई तिब्र रुपमा विस्तार गरेका हुन् । कोभिडको समयमा मात्रै उनले १० अर्बमाथिको कारोबार हुण्डीबाट गरेको पाइएको छ । हुण्डी कारोबारबाट आउने नाफा राम्रो भएपछि बाहिर आधिकारीक कम्पनी देखाएर भित्रि रुपमा हुण्डी कारोबार गरिँदै आएको छ ।

कमिशन बढी दिने भन्दै देशभित्रका आफ्ना एजेन्टसँग विदेशका एजेन्टलाई कोडिनेशन गराएर उक्त कम्पनी हुण्डी कारोबारमा अघि सरेको छ । पछिल्लो समय आइएमई, इसेवा, फोनपे, खल्ती तथा मोवाइल डिजिटल सिष्टमको विकास भएपछि क्यास कारोबार गर्ने उनको कम्पनी समस्या उन्मुख हुने देखियो । तथापी देखाउनका लागि भने डिजिटल कम्पनीहरुसँग उक्त कम्पनीले संझौता पनि गरेको छ । तर अन्य कम्पनीसँग कारोबार गर्दा ती कम्पनीलाई पनि कमिशन दिनुपर्ने भएपछि हुण्डीबाट नाफा आउने चन्द्र टण्डनले मेसो पाए ।

क्यास मै कारोबार गर्न रमाउने र डिजिटल कारोबार गर्दा अरु कम्पनी हाबी हुने भएपछि भित्रि रुपमा आफ्ना एजेन्टलाई कमिशन धेरै दिनेगरी चन्द्र टण्डनले हुण्डी कारोबारमा एजेन्टलाई अघि सार्दै आएका छन् । उनका केही एजेन्टहरु पक्राउ परिसकेका छन् । तर पक्राउ परेका एजेन्टलाई मोटो रकम दिएर आफ्नो कम्पनीको बदनाम हुनबाट उनले जोगाउने गरेका छन् । देशका विभिन्न शहरमा अरु नै कम्पनीको नाममा उनले मुख्य एजेन्टहरु राख्ने गरेका छन् ।

२०६४ साल असार २७ गते कम्पनी स्थापना भएको सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको “समृद्धी को उत्सव” “जहाँ नेपाली, त्यहाँ सिटी एक्सप्रेस” भन्ने नारा छ । कम्पनीका अनुसार देशभर छरिएर रहेका १५,००० भन्दा बढि भुक्तानी केन्द्रहरु छन् । ती एजेन्टहरुमध्ये केही जिल्लामा आफ्नै लगानीमा शक्तिशाली हुण्डी एजेन्ट राखिएको छ ।

पछिल्लो समय आर्थिक क्षेत्रमा सुनिएका शब्दहरुमध्ये सबैभन्दा बढी सुनिएको शव्द हो हुण्डी । हुण्डी एक अनाधिकृत तथा गैरकानुनी पैसा पठाउने माध्यम हो । अहिले नेपाल लगायतका अरु धेरै देशहरुमा हुण्डीको व्यापक रुपमा प्रयोग हुँदै आएको छ ।

केहि वर्ष अगाडि राजस्व अनुसन्धान विभागले काठमाडौं गोङ्गबुस्थित रेमिटेन्स कम्पनी ‘रिलायन्स सब रेमिट’ ले विदेशबाट गैरकानूनी रूपमा रकम भित्र्याउने हुण्डी कारोबार गरेको पाएको थियो । विभागले सञ्चालक गोविन्द सुब्बालाई २२ जेठमा पक्राउ गर्‍यो । विभागको अनुसन्धानबाट सो कम्पनीले हुण्डीमार्फत भित्रिएको रु. ३ करोड ६६ लाख आन्तरिक रेमिटेन्स च्यानलबाट सम्बन्धित व्यक्तिलाई पठाएको तथ्य फेला परेको थियो । विभागले रु. ३ करोड ६६ लाख बिगो दाबीसहित सुब्बा विरुद्ध काठमाडौं जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर भएको थियो ।

जसमा सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरका एजेन्ट परेका छन् । तर उक्त कम्पनीले अरु कम्पनीलाई अघि सारेर यो रहस्य लुकाउँदै आएको छ ।

विभागले जनकपुरका जानकी इम्पेक्स मनी ट्रान्सफर र विभास मनी ट्रान्सफरले विभिन्न मुलुकबाट हुण्डीमार्फत भित्र्याइएको रकम आन्तरिक रेमिटेन्स च्यानल प्रयोग गरी पठाएको अभियोगमा दुवै कम्पनीका पाँच सञ्चालक विरुद्ध धनुषा जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । २५ लाख नगदसहित पक्राउ परेका उनीहरू विरुद्ध विभागले रु। १३ करोड ७७ लाख बिगो दाबी गरेको थियो ।

मुद्दा चलाइएका पाँच जना सञ्चालकहरू विन्देश्वर रावत, महादेव रावत, विष्णुदेव रावत, अरुण दास र रोशनकुमार महरामध्ये वैदेशिक रोजगारीमा मलेशिया गएर फर्केका विन्देश्वरले विभागसँगको बयानमा मलेशियामा बस्दा बनाएको ‘च्यानल’ प्रयोग गरी हुण्डीबाट रकम भित्र्याएको स्वीकारेका थिए । हुण्डीमार्फत स्वदेशमा रकम त भित्रिएको छ तर त्यसको हिस्सा देशको ढुकुटीमा नगई दलालको हातमा मात्रै सिमित भएको छ सँगै विदेशमा बगाएको पसिनाको मूल्यसमेत जोखिममा पर्ने गरेको छ ।

प्रकाशित मिति : आश्विन १४, २०७९ शुक्रबार  ६ : ५३ बजे