Logo

अर्थ

इजरायल र इरानकाे युद्धले अर्थतन्त्रमा गहिरो असर पर्दै



इजरायल र इरानबीच आठौँ दिनदेखि जारी संघर्षले दुवै देशको अर्थतन्त्रमा गहिरो असर परेको छ। इजरायलले शुक्रबारदेखि इरानका शीर्ष सैनिक कमाण्डरहरू र परमाणु वैज्ञानिकहरूलाई मार्दा र इरानका केही परमाणु स्थलगत स्थानहरूमा क्षति पुर्‍याउँदा, इरानले पनि इजरायलका सरकारी भवन र महानगर क्षेत्रमा मिसाइल हमला गरेको छ। अबसम्म इजरायलमा २४० र इरानमा कम्तीमा २४ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।
युद्धको आर्थिक लागत पनि दुई देशका लागि ठूलो समस्या बन्न पुगेको छ। इजरायलको गाजा युद्धले मात्र २०२४ अन्त्यसम्ममा २५० अर्ब शेकेल (७० अर्ब डलर बराबर) खर्च भइसकेको छ। हाल इरानसँगको द्वन्द्वका दुई दिनमै ५.५ अर्ब शेकेल (१.४५ अर्ब डलर) खर्च भइसकेको जानकारी छ। यस्तो दर कायम रहँदा इजरायलको समग्र युद्ध खर्च छिट्टै गाजाको खर्चभन्दा बढी पुग्ने सम्भावना छ।
इजरायलको रक्षा बजेट पनि तीव्र रूपमा बढेको छ। २०२३ मा ६० अर्ब शेकेलबाट २०२४ मा ९९ अर्ब शेकेल र २०२५ मा ११८ अर्ब शेकेल पुग्ने अनुमान गरिएको छ। यसले देशको आर्थिक घाटालाई ४.९ प्रतिशत जीडीपी स्तरमा पुर्‍याउनेछ। यसबीच आर्थिक वृद्धिदर ४.३ प्रतिशतबाट घटेर ३.६ प्रतिशत हुने अपेक्षा छ भने हजारौं कम्पनी बन्द भएका छन्।
इरानको तेल निर्यात हाल निकै घटेको छ। खार्ग टापुबाट तेल निर्यात प्रायः बन्द छ भने दक्षिण पार्स ग्यास फिल्डमा क्षति पुगेको छ। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ग्यास फिल्डमध्ये एक हो र इरानको कुल ग्यास उत्पादनको ८० प्रतिशत उत्पादन गर्छ।
सन् २०१८ देखि अमेरिकी प्रतिबन्धले इरानको विदेशी मुद्रा आम्दानीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। यसले दीर्घकालीन विकास र पूर्वाधार सुधारमा बाधा पुर्‍याइरहेको छ। करिब ९० प्रतिशत मूल्य घटेको रियल र ५० प्रतिशतभन्दा बढी मुद्रास्फीति, बेरोजगारी ९.२ प्रतिशतजस्ता चुनौतीहरू थपिएका छन्।
इरानले आफ्नो जीडीपी को ३ देखि ५ प्रतिशत रक्षा खर्चमा लगानी गर्ने गरेको छ, जुन करिब १२ अर्ब डलर बराबर हो। तर, युद्धका लागि विदेशी मुद्रा रिजर्भहरू प्रयोग गर्नुपरेको खण्डमा दीर्घकालीन आर्थिक संकट गहिरो हुने खतरा छ।
दुवै देशको युद्ध जारी रहँदा आर्थिक सन्तुलन बिग्रने र दीर्घकालीन वित्तीय योजना प्रभावित हुने निश्चित छ। यसले दुवै देशको आर्थिक विकासमा ठूलो चुनौती निम्त्याउने छ।

 

 

प्रकाशित मिति : ६ असार २०८२, शुक्रबार २१:५०   :  बजे

48
Shares

अनलाइनपाना डटकममा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै सूचना, गुनासो, तथा सुझाव भए हामीलाई onlinepana@gmail.com मा लेखी पठाउनुहोला ।