काठमाडौं । प्रभु बैंक लिमिटेडको पछिल्लो वित्तीय विवरणले बैंकको वित्तीय स्वास्थ्यबारे गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
सुमन शर्मा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बनेपछि वित्तीय अवस्थामा सुधार आउने अपेक्षा गरिए पनि आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दोस्रो र चौथो त्रैमासिक तथ्यांक तुलना गर्दा बैंकको अवस्था उल्टै कमजोर बनेको देखिन्छ।
दोस्रो त्रैमाससम्म बैंकले १ अर्ब १ करोड रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा कमाएको थियो। तर आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म आइपुग्दा बैंक २४ करोड १२ लाख रुपैयाँ खुद घाटामा पुगेको छ। अर्थात् ६ महिनामै बैंकको वित्तीय नतिजामा करिब १ अर्ब २५ करोड रुपैयाँको नकारात्मक उलटफेर भएको छ।
बैंकको सबैभन्दा गम्भीर समस्या खराब कर्जा (एनपीएल) मा देखिएको छ। दोस्रो त्रैमाससम्म ७.९४ प्रतिशत रहेको खराब कर्जा चौथो त्रैमासमा पुग्दा १५.५५ प्रतिशत पुगेको छ। छ महिनाको अवधिमै खराब कर्जा करिब दोब्बरभन्दा बढी हुनु बैंकको कर्जा पोर्टफोलियोमा गम्भीर समस्या देखिएको संकेत हो।
त्यसैगरी नेट खराब कर्जा पनि अघिल्लो आर्थिक वर्षको अन्त्यमा १.७६ प्रतिशत रहेकोमा बढेर ६.२१ प्रतिशत पुगेको छ। यसले कर्जा असुली र सम्पत्ति गुणस्तरमाथि थप दबाब सिर्जना भएको देखाउँछ।
खराब कर्जा बढेसँगै बैंकको इम्पेयरमेन्ट खर्च पनि विस्फोटक रूपमा बढेको छ। दोस्रो त्रैमाससम्म करिब १ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ रहेको इम्पेयरमेन्ट खर्च चौथो त्रैमासमा पुग्दा करिब ४ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
अर्थात् पछिल्लो ६ महिनामै करिब ३ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ थप कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गर्नुपरेको छ। यही उच्च प्रोभिजनिङले बैंकको नाफा मेटेर घाटामा पुर्याउन निर्णायक भूमिका खेलेको देखिन्छ।
अर्कोतर्फ बैंकको कर्जा व्यवसायसमेत खुम्चिएको छ। दोस्रो त्रैमासमा करिब २ खर्ब २७ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ रहेको ग्राहक कर्जा चौथो त्रैमासमा घटेर २ खर्ब १४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। छ महिनामा करिब १२ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ कर्जा घटेको छ।
निक्षेप भने ३ खर्ब ४७ अर्ब ३७ करोडबाट सामान्य बढेर ३ खर्ब ४८ अर्ब ४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। निक्षेप लगभग स्थिर रहँदा कर्जा घट्नुले बैंकको नयाँ व्यवसाय विस्तारभन्दा जोखिम नियन्त्रण र पुराना कर्जा व्यवस्थापनमै बढी दबाब रहेको संकेत गर्छ।
बैंकको वितरणयोग्य घाटा पनि ६ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। दोस्रो त्रैमासमा करिब ३ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ रहेको वितरणयोग्य घाटा छ महिनामै झन्डै दोब्बर भएको हो। रिटेन्ड अर्निङसमेत ६ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक रहेकाले तत्काल लाभांश वितरणको सम्भावना अत्यन्त कमजोर बनेको छ।
सेयरधनीको प्रतिफलसमेत निराशाजनक बनेको छ। दोस्रो त्रैमासमा वार्षिकीकरण गरिएको प्रतिसेयर आम्दानी ८.६२ रुपैयाँ रहेकोमा चौथो त्रैमासमा ऋणात्मक १.०२ रुपैयाँ पुगेको छ। प्रतिसेयर नेटवर्थ पनि १४६.१७ रुपैयाँबाट घटेर १४०.९२ रुपैयाँमा सीमित भएको छ।
यी तथ्यांकले प्रभु बैंकको समस्या केवल नाफा घटेको विषयमा सीमित नभएको देखाउँछन्। खराब कर्जा, उच्च इम्पेयरमेन्ट, घट्दो कर्जा, ऋणात्मक प्रतिफल र बढ्दो वितरणयोग्य घाटाले बैंकको वित्तीय जोखिम बहुआयामिक बन्दै गएको संकेत गर्छ।
सुमन शर्मा सीईओ बनेपछि पनि अपेक्षित सुधार नदेखिएको प्रश्न तथ्यांकले अवश्य उठाएको छ। तर बैंकको सम्पूर्ण कमजोरीको जिम्मेवारी एक व्यक्तिमाथि मात्र थोपर्न भने तथ्यपरक हुँदैन।
खराब कर्जा र सम्पत्ति गुणस्तरका समस्या विगतका कर्जा निर्णय, ऋणीको अवस्था, धितोको गुणस्तर, पुनर्संरचना तथा असुली प्रक्रियासँग जोडिएका दीर्घकालीन विषय पनि हुन सक्छन्।
त्यसैले अब प्रश्न नाफा किन घट्यो भन्नेमा मात्र सीमित छैन। १५.५५ प्रतिशत खराब कर्जा कसरी बन्यो? कुन क्षेत्रमा र कुन ऋणीमा जोखिम केन्द्रित छ? कति कर्जा पुनर्संरचित छ? धितोको वास्तविक मूल्य कति छ? र आगामी दिनमा थप प्रोभिजनिङको जोखिम कति छ? यी प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
बैंकको वास्तविक वित्तीय स्वास्थ्य परीक्षण गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रभावकारी निगरानी तथा आवश्यक नियामकीय परीक्षणसमेत महत्वपूर्ण हुनेछ।
प्रभु बैंक व्यवस्थापनका लागि अब सबैभन्दा ठूलो परीक्षा नाफा फर्काउनु मात्र होइन, खराब कर्जा घटाउनु, असुली तीव्र बनाउनु, सम्पत्ति गुणस्तर सुधार्नु र सेयरधनी तथा निक्षेपकर्ताको विश्वास पुनःस्थापित गर्नु हुनेछ।
प्रभु बैंकको पछिल्लो तथ्यांकले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—समस्या नाफामा मात्र छैन, बैंकको ब्यालेन्ससिटमै दबाब बढिरहेको छ।
प्रतिक्रिया