कांग्रेस लमजुङ–काठमाडौँ सम्पर्क समिति: आठ वर्षदेखि नेतृत्वको बन्धकमा संगठन, आन्तरिक लोकतन्त्रमाथि गम्भीर प्रहार

काठमाडाैं । नेपाली कांग्रेसले आफूलाई लोकतन्त्र, विधिको शासन, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा र नेतृत्व हस्तान्तरणको संस्कार बोकेको पार्टीका रूपमा स्थापित गर्दै आएको छ। तर, लमजुङ–काठमाडौँ सम्पर्क समितिको वर्तमान अवस्था भने यही आदर्श र व्यवहारबीचको गहिरो विरोधाभासको उदाहरण बनेको छ। दुई वर्षका लागि निर्वाचित नेतृत्वले आठ वर्षसम्म पनि अधिवेशन सम्पन्न गर्न नसक्नु केवल प्रशासनिक कमजोरी मात्र होइन, संगठनको वैधानिकता, आन्तरिक लोकतन्त्र र राजनीतिक नैतिकतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउने विषय बनेको छ।

काठमाडौँमा बसेर नेपाली कांग्रेसको सिद्धान्त, विचार र संगठनलाई बलियो बनाउन वर्षौँदेखि सक्रिय सयौँ कार्यकर्ताहरू आज नेतृत्वको निष्क्रियता, जवाफदेहिताको अभाव र सत्ता मोहका कारण निराश, हताश र उपेक्षित महसुस गरिरहेका छन्। नेतृत्व परिवर्तनको लोकतान्त्रिक प्रक्रिया अवरुद्ध हुँदा सम्पर्क समिति आज संगठनभन्दा पनि केही व्यक्तिको नियन्त्रणमा रहेको संरचनाजस्तो देखिन थालेको छ।

दुई वर्षको म्याद, आठ वर्षको नेतृत्व : वैधानिकतामाथि गम्भीर प्रश्न

विगतमा सम्पन्न अधिवेशनबाट अध्यक्षमा निर्वाचित श्री प्रदीप राज अधिकारीको नेतृत्वले निर्धारित कार्यकाल समाप्त भएको वर्षौँ बितिसक्दा पनि नयाँ अधिवेशन गराउन सकेको छैन। नेपाली कांग्रेसको विधानले नियमित अवधिमा अधिवेशन गरी नयाँ नेतृत्व चयन गर्नुपर्ने स्पष्ट व्यवस्था गरेको भए पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन नसक्नुले नेतृत्वको क्षमता, प्रतिबद्धता र लोकतान्त्रिक संस्कारमाथि नै प्रश्न खडा गरेको छ।

अधिवेशन नगराउने, नेतृत्व हस्तान्तरण नगर्ने, जिम्मेवारीबाट नहट्ने र संगठनलाई निष्क्रिय अवस्थामा राख्ने प्रवृत्तिले सम्पर्क समितिको संस्थागत अस्तित्व नै कमजोर बनाएको छ। राजनीतिक दलमा नेतृत्व कुनै व्यक्तिको स्थायी अधिकार होइन, कार्यकर्ताले दिएको अस्थायी जिम्मेवारी हो। तर, वर्षौँसम्म एउटै नेतृत्व कायम रहँदा संगठन लोकतान्त्रिक अभ्यासबाट टाढिँदै गएको कार्यकर्ताहरूको गुनासो छ।

संगठन निष्क्रिय हुँदा मातृपार्टीलाई पुगेको प्रत्यक्ष क्षति

सम्पर्क समितिको उद्देश्य काठमाडौँमा रहेका लमजुङवासी कांग्रेसजनलाई एकीकृत गर्दै गृहजिल्लाको संगठनलाई वैचारिक, सांगठनिक, आर्थिक र चुनावी रूपमा बलियो बनाउनु हो। तर, आफैँ निष्क्रिय बनेको नेतृत्वले जिल्ला संगठनलाई प्रभावकारी सहयोग गर्न नसकेको आरोप व्यापक रूपमा उठिरहेको छ।

स्थानीय तहदेखि प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनसम्म काठमाडौँमा रहेका हजारौँ मतदाता, शुभेच्छुक, युवा र बौद्धिक वर्गलाई व्यवस्थित रूपमा परिचालन गर्न नसक्दा पार्टीले प्रत्यक्ष राजनीतिक क्षति बेहोर्नुपरेको विश्लेषण कांग्रेस वृत्तमै हुन थालेको छ। सम्पर्क समिति सक्रिय भएको भए निर्वाचन परिणाम, संगठन विस्तार र जनसम्पर्क अभियान अझ प्रभावकारी बन्न सक्ने विश्वास धेरै कार्यकर्ताको रहेको छ।

यसरी हेर्दा सम्पर्क समितिको निष्क्रियता केवल एउटा संगठनको समस्या होइन; यसले समग्र लमजुङ कांग्रेसको राजनीतिक प्रभाव, चुनावी क्षमता र संगठनात्मक भविष्यलाई समेत कमजोर बनाएको देखिन्छ।

नेविसंघ पनि अन्योलमा, नयाँ पुस्ताको ऊर्जा खेर गइरहेको अवस्था

मातृ संगठन मात्र होइन, नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) लमजुङ–काठमाडौँ सम्पर्क समितिको अवस्था पनि लामो समयदेखि अन्योलमा रहेको बताइन्छ। नेविसंघ सम्पर्क समितिका अध्यक्ष डीबी पराजुलीले पटक–पटक अधिवेशन सम्पन्न गरी नयाँ नेतृत्व चयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै आए पनि सम्बन्धित निकायबाट प्रभावकारी पहल हुन नसकेको गुनासो विद्यार्थी नेताहरूले गर्दै आएका छन्।

युवा पुस्तालाई संगठनमा अवसर दिने, नेतृत्व विकास गर्ने र नयाँ राजनीतिक पुस्ता तयार गर्ने जिम्मेवारी बोकेको विद्यार्थी संगठन नै निष्क्रिय बन्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर भविष्यको नेतृत्व निर्माण प्रक्रियामा परेको छ। युवाको ऊर्जा उपयोग गर्नुपर्ने समयमा उनीहरूलाई प्रतीक्षामा राख्ने प्रवृत्तिले संगठनप्रतिको आकर्षण घटाउँदै लगेको देखिन्छ।

कार्यकर्तामा बढ्दो निराशा, पलायनको जोखिम

राजनीतिक संगठनको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति भवन, पद वा संरचना होइन, कार्यकर्ताको विश्वास र सक्रियता हो। तर, वर्षौँसम्म नेतृत्व परिवर्तन नहुने, संगठनात्मक गतिविधि न्यून हुने र वैधानिक प्रक्रिया ठप्प हुने अवस्थाले इमान्दार कार्यकर्तामा गहिरो निराशा पैदा गरेको छ।

पार्टीका लागि लामो समयदेखि सक्रिय धेरै कार्यकर्ताहरू आफूहरूलाई अवसरबाट वञ्चित गरिएको, संगठन केही व्यक्तिको नियन्त्रणमा सीमित भएको र लोकतान्त्रिक अभ्यास कमजोर बन्दै गएको अनुभूति गर्न थालेका छन्। यदि यही अवस्था कायम रह्यो भने अनुभवी तथा युवा दुवै पुस्ताका कार्यकर्ता निष्क्रिय बन्ने वा अन्य राजनीतिक विकल्प खोज्ने जोखिम बढ्न सक्ने चिन्ता व्यक्त भइरहेको छ।

अब हस्तक्षेपको समय

लोकतन्त्रको पक्षधर पार्टीभित्र नै लोकतान्त्रिक अभ्यास कमजोर हुनु कुनै पनि दृष्टिले सुखद संकेत होइन। निर्धारित समयमै अधिवेशन सम्पन्न हुनु, नेतृत्व परिवर्तन हुनु, नयाँ पुस्तालाई अवसर दिनु र संगठनलाई पुनः सक्रिय बनाउनु आजको अपरिहार्य आवश्यकता बनेको छ।

त्यसैले नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्व, सम्बन्धित विभाग तथा लमजुङ जिल्ला कार्यसमितिले यस विषयलाई गम्भीर रूपमा लिएर तत्काल वैधानिक अधिवेशनको मिति घोषणा गर्ने, संगठनलाई नियमित प्रक्रियामा फर्काउने र सम्पर्क समितिलाई पुनर्जीवित गर्ने पहल गर्नु आवश्यक देखिन्छ।

अन्यथा, नेतृत्वको लामो निष्क्रियता, संगठनात्मक जडता र आन्तरिक लोकतन्त्रप्रतिको बेवास्ताले नेपाली कांग्रेस लमजुङको राजनीतिक विश्वसनीयता, संगठनात्मक शक्ति र भावी निर्वाचन परिणाममा दीर्घकालीन तथा अपूरणीय असर पार्न सक्ने खतरा बढ्दै जानेछ।