प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको मुस्ताङ भ्रमणलाई अहिले विभिन्न कोणबाट व्याख्या र विश्लेषण गर्न थालिएको छ। प्रधानमन्त्रीको भ्रमण भएकाले यसप्रति राजनीतिक चासो र जिज्ञासा हुनु स्वाभाविक हो। तर हरेक राजनीतिक गतिविधिलाई राजनीतिक चस्माबाट मात्रै हेर्ने प्रवृत्तिबाट बाहिर निस्केर यसपटक मुस्ताङलाई पर्यटनको आँखाले हेर्ने कि?
मुस्ताङ नेपालको पर्यटन सम्भावनाको एउटा असाधारण भूगोल हो। मुक्तिनाथदेखि कागबेनी, जोमसोम, लोमान्थाङ हुँदै हिमाली गाउँबस्ती, प्राचीन गुम्बा, मौलिक संस्कृति र स्थानीय जीवनशैलीसम्म यहाँ पर्यटकका लागि आकर्षणका अनेक तह छन्। हिमाल हेर्न आउने पर्यटक मात्र होइन, धार्मिक, सांस्कृतिक, साहसिक र अध्ययन–अनुसन्धानमा रुचि राख्नेका लागि पनि मुस्ताङ आफैँमा खुला गन्तव्य हो।
प्रधानमन्त्रीको भ्रमणले यही सम्भावनालाई राष्ट्रिय बहसको विषय बनाउन सक्छ। देशको कार्यकारी प्रमुख कुनै ठाउँमा पुग्दा स्वाभाविक रूपमा त्यहाँको पूर्वाधार, सडक, हवाई सेवा, होटल, सुरक्षा, सञ्चार, पर्यटक सुविधा र स्थानीय अर्थतन्त्रबारे प्रश्न उठ्छन्। यसलाई सकारात्मक रूपमा उपयोग गर्न सकियो भने एउटा भ्रमणले पनि पर्यटन विकासको बहसलाई नयाँ उचाइ दिन सक्छ।
मुस्ताङको पर्यटन विकासमा भने केही आधारभूत प्रश्न अझै अनुत्तरित छन्। पर्यटक बढाउने मात्रै कि पर्यटकलाई गुणस्तरीय सेवा दिने? सडक विस्तार गर्ने मात्रै कि पर्यावरण पनि जोगाउने? होटल थप्ने मात्रै कि स्थानीय समुदायलाई पर्यटनको लाभमा प्रत्यक्ष सहभागी गराउने? धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने कि अत्यधिक व्यावसायीकरणतर्फ जाने? यी प्रश्नको उत्तर खोज्नु अहिलेको आवश्यकता हो।
प्रधानमन्त्री कहाँ गए, कसलाई भेटे वा भ्रमणको क्रममा के–कस्तो सुरक्षा व्यवस्था भयो भन्ने विषयमा सार्वजनिक चासो हुन सक्छ। तर प्रमाणबिना कूटनीतिक भेटघाट, रणनीतिक महत्व वा यूरेनियमजस्ता विषयसँग जोडेर अनुमान र हल्ला फैलाउनु जिम्मेवार सार्वजनिक बहसको बाटो होइन। लोकतन्त्रमा प्रश्न गर्न पाइन्छ, शंका गर्न पनि पाइन्छ। तर प्रश्न र तथ्यबीचको दूरी घटाउने जिम्मेवारी पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
प्रधानमन्त्री पनि नेपाली नागरिक हुन्। नेपालको जुनसुकै भूभागमा धार्मिक, सांस्कृतिक वा व्यक्तिगत भ्रमण गर्न पाउनु उहाँको अधिकार हो। त्यसैले भ्रमणलाई अनावश्यक रहस्यको विषय बनाउनुभन्दा त्यसबाट सार्वजनिक हितका सम्भावना कसरी निकाल्न सकिन्छ भन्ने बहस बढी उपयोगी हुन्छ।
मुस्ताङलाई काठमाडौंको राजनीतिक बहसमा मात्र सीमित गर्ने होइन, नेपालको पर्यटन अर्थतन्त्रको सम्भावनाका रूपमा पनि हेर्नुपर्छ। प्रधानमन्त्रीको भ्रमणपछि मुस्ताङको सडक, विमानस्थल, पर्यटक सुरक्षा, होटल क्षमता, डिजिटल पहुँच, सांस्कृतिक सम्पदा र स्थानीय रोजगारीबारे बहस सुरु हुन्छ भने त्यो भ्रमणको एउटा महत्वपूर्ण उपलब्धि हुनेछ।
हामीलाई अहिले हल्लाभन्दा तथ्य चाहिएको छ। शंकाभन्दा सम्भावना पहिचान गर्ने दृष्टि चाहिएको छ। मुस्ताङलाई राजनीतिक विवादको भूगोल मात्र होइन, नेपालको पर्यटन भविष्यको महत्वपूर्ण गन्तव्यका रूपमा पनि हेरौँ।
प्रतिक्रिया