एजेन्सी । इजरायलमा हमासको आक्रमण र त्यसपछि गाजामा इजरायली सेनाको जवाफी कारबाहीमा हालसम्म पन्ध्र सयभन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ ।
तर प्रश्न यो छ कि हमासले यस आक्रमणबाट प्यालेस्टाइनको मुद्दामा के उपलब्धि हासिल गर्ला ? अङ्ग्रेजी पत्रिका ‘ द हिन्दू ’ ले यसबारे विश्लेषण प्रकाशित गरेको छ । अक्टोबर ६, १९७३ मा, जब इजिप्ट र सिरियाली सेनाहरूले इजरायली सेनाहरूमा योजनाबद्ध आक्रमण गरे, इजरायल पूर्ण रूपमा हल्लायो। त्यसअघि मात्र ६ वर्षअघि इजरायलले अरब सेनालाई पराजित गरेको थियो।
त्यतिबेला छ दिनमा उसले वेस्ट बैंक-पूर्वी जेरुसेलम, जोर्डनबाट सिनाई प्रायद्वीप, इजिप्टबाट गाजा र सिरियाबाट गोलान हाइट्स कब्जा गरेकाे थिए। इजरायली नीति निर्माताहरू र सैन्य विशेषज्ञहरूले विश्वास गरे कि इजरायलले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरू विरुद्ध बलियो प्रतिबन्ध स्थापना गरेको छ। तर त्यसपछि इजिप्ट-सिरियाली आक्रमणले यो सिद्धान्तलाई ध्वस्त पार्यो।
अक्टोबर ७ मा हमास आक्रमण र योम किप्पुरकाे आक्रमणबीच लगातार तुलनाहरू भएका छन्। १९७३ मा प्रारम्भिक असफलता पछि, इजरायलले आफ्नो अधिकांश क्षेत्र फिर्ता गर्यो। ती राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरू जुन दिनभर हेडलाइन बने।
तर इजिप्टले यति ठूलो हमला गरेको थियो, जुन इजरायलको दिमागमा सदा रहिरह्यो। पाँच वर्ष भित्र इजरायलले इजिप्टसँग क्याम्प डेभिड सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्यो, सम्बन्धको सामान्यीकरणको बदलामा सिनाई प्रायद्वीप फिर्ता गर्न सहमत भयो।
तर के हमासले इजरायलमा आक्रमण गरेर प्यालेस्टाइनका लागि केही पाउँछ ?
योम किप्पुर (अरब इजरायल द्वन्द्व) युद्ध देशहरूको सेनाहरू बीच भएकाे थियाे भने, अब इजरायलले इस्लामिक चरमपन्थीहरूको समूहको सामना गरिरहेको छ।
१९७३ मा धेरै जसो लडाई सिनाई र गोलानमा लडिएको थियो। तर हमासले इजरायली सहरमा आक्रमण गरेको छ, जसमा हजारभन्दा बढी इजरायलीले ज्यान गुमाएका छन् ।
इजरायलले हमासविरुद्ध युद्धको घोषणा गरेको छ । तर अहिले गाजामा इजरायली आक्रमण जारी छ। इजिप्टको जस्तै यो आक्रमणबाट हमासलाई कुनै रणनीतिक फाइदा हुन्छ कि हुँदैन भन्ने पनि स्पष्ट छैन । सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यो छ कि हमासले वास्तवमा इजरायलबाट के लाभ वा सहुलियत चाहन्छ ?
सन् १९९० को दशकको मध्यमा दुई राज्य समाधानको प्रतिज्ञा गर्ने ओस्लो प्रक्रिया रोकिएपछि शान्तितर्फ कुनै ठूला कदमहरू चालिएकाे देखिएका छैनन्। यस अवधिमा इजरायलले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान प्यालेस्टाइनबाट हटेको देखेको छ। यसैबीच क्षेत्रीय अरब राष्ट्रहरू इजरायलसँग सम्बन्ध बनाउन अगाडि बढिरहेका छन् र प्यालेस्टाइनको प्रतिरोध कमजोर बन्दै गएको छ । त्यसैले इजरायलले कुनै पनि सम्झौता बिना प्यालेस्टाइन कब्जाकाे नीति जारी राखेकाे देखिन्छ।
उसले अहिलेसम्म गाजा क्षेत्रकाे सीमा आफूले कब्जा गरिसकेकाे बताएकाे छ । यसअघि इजरायल र गाजा क्षेत्रकाे सीमाना ताेड्दै हमास समूहले इजरायलमै गएर आक्रमण गरेकाे थियाे । अहिलेसम्म गाजा क्षेत्रमा मात्रै नाै सयभन्दा धेरैकाे ज्यान गएकाे बताइएकाे छ ।
अस्थिरता
इजरायलले २००५ मा एक हिंसात्मक विद्रोहपछि गाजाबाट इजरायल फिर्ता भएकाे थियाे अर्थात गाजा क्षेत्र कब्जा गर्न इजरायल असमर्थ भएकाे थियाे, तर २००७ देखि, इजरायल र इजिप्टले गाजामा नाकाबन्दी लगाए।
वेस्ट बैंकमा प्यालेस्टिनी गतिविधिहरू सीमित गर्न, इजरायलले सयौं चेकपोइन्टहरू सिर्जना गर्यो र सुरक्षाका धेरै तहहरू तैनाथ गर्यो। वेस्ट बैंकमा यहूदी बस्तीहरू द्रुत रूपमा बढ्दै गए र यी बस्तीहरूलाई समर्थन गर्ने नेताहरू सत्तामा आए। यो यथास्थिति प्यालेस्टिनीहरूको लागि अक्टोबर ७ सम्म असक्षम थियो, तर यो इजरायलीहरूको लागि राम्रो व्यवस्था थियो।
अन्तमा, अखबारले लेखेको छ कि शनिबार हमासको योजनाबद्ध आक्रमणले इजरायलको सुरक्षा मोडेललाई पक्षाघात गर्यो। शनिबारको आक्रमणले आफ्नो बुद्धिमत्ता र सैन्य श्रेष्ठतामा गर्व गर्ने देशका नीति निर्माताहरूलाई वर्षौंसम्म सताउने देखाउँछ।
यस हमलामार्फत हमासले प्यालेस्टाइनको मुद्दा पश्चिम एसियाको राजनीतिक समस्याको केन्द्रबिन्दु रहने पनि देखाएको छ । त्यसपछि इजरायलले युएईसँग राम्रो सम्बन्ध राख्नुपर्छ वा साउदी अरेबिया र इरानबीच कूटनीतिक सम्बन्ध पुनर्स्थापना गर्नुपर्छ वा इजरायल र साउदी अरबबीच वार्ता हुनुपर्छ भन्ने पाठ पनि सिकाउने देखिन्छ ।
हमासको आक्रमणको उद्देश्य केवल ‘आक्रमण’ थियो, जसले इजरायलको सुरक्षा मोडेललाई ध्वस्त पार्छ र प्यालेस्टाइनको मुद्दालाई पश्चिम एसियाको भूराजनीतिमा फर्काउँछ। तर यसका लागि हमासले ठूलो जोखिम उठाएको छ । सयौं इजरायली नागरिकको हत्या गरेर हमासले फेरि पनि सन् १९९० देखि २००० सम्मको रणनीति अपनाएको छ, जसका कारण उसलाई आतंकवादी संगठनको लेबल दिइएको छ ।
हमासले इजरायललाई गाजामा आक्रमण गर्ने आधार पनि दिएको छ। इजरायलले हमासको सैन्य र सामाजिक संरचनालाई निशाना बनाएको छ। यसक्रममा सयौं प्यालेस्टाइनीहरूको मृत्यु हुने देखिन्छ। जब इजरायलले २००६ मा लेबनानमा आक्रमण गर्याे, हिजबुल्लाहले ३० दिनसम्म यसको सामना गर्यो, त्यसपछि इजरायल युद्धविराम गर्न सहमत भयो। तर के हमासले सानो गाजामा इजरायललाई यति लामो समयसम्म सामना गर्न सक्छ ?
अहिले इजरायली सेनाले गाजा क्षेत्रमा बिजुली, इन्धन, औषधि तथा खाद्यन्न लैजान राेक लगाएकाे छ । उसले उक्त क्षेत्रमा धेरै सेना परिचालन गरेर पूरै नियन्त्रणमा लिने प्रयत्न गरिरहेकाे छ । इजरायलले देश नै युद्धमा हाेमिएकाे भन्दै गाजा क्षेत्रका केन्द्रित युद्ध गरेपछि धेरैकाे हताहती भएकाे अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।
हमास-इजरायल युद्धका बीच प्यालेस्टाइनी राष्ट्रपति रुस जाने खबर आएको छ
प्यालेस्टाइनी राजदूतलाई उद्धृत गर्दै रुसी सञ्चारमाध्यमले प्यालेस्टाइन क्षेत्रका राष्ट्रपति महमूद अब्बासले मस्को भ्रमण गर्ने उल्लेख गरेका छन् । अङ्ग्रेजी पत्रिका द टेलिग्राफले यो समाचार छापेको छ ।
रुसको आरबीसी न्यूजले राजदूत अब्देल हाफेज नौफललाई उद्धृत गर्दै भनेकाे छ, “हामी यो भ्रमण कहिले हुन्छ भन्नेबारे क्रेमलिन (रूस) बाट औपचारिक बयानको पर्खाइमा छौं। अब्बास यहाँ मस्को आउने सहमति भएको छ।”
प्यालेस्टिनी राजदूतले रुसको सरकारी टेलिभिजन च्यानलसँगको छुट्टाछुट्टै कुराकानीमा दुई पक्षबीच निरन्तर सम्पर्क जारी रहेको बताए ।सोमबार इजरायलले गाजामा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउने घोषणा गरेको थियो । हमासले शनिबार गरेको आक्रमणपछि यो कारबाही भएको हो ।
रुसको इरान, हमास र इजरायलसँग सम्बन्ध छ। रुसले इजरायल र प्यालेस्टाइनमा जारी हिंसाको निन्दा गर्दै अमेरिकाले स्वतन्त्र प्यालेस्टाइन राज्यको आवश्यकतालाई बेवास्ता गरेको आरोप लगाएको छ ।
रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले गत वर्ष महमुद अब्बाससँग अन्तिम पटक भेट गरेका थिए । त्यस्तै, अब्बासले पछिल्लो पटक दुई वर्षअघि रुसको भ्रमण गरेका थिए ।
गाजा क्षेत्रमा मानवीय सहयाेग गर्न राष्ट्र संघकाे अपील
संयुक्त राष्ट्र संघले इजरायलमा इन्धन, बिजुली तथा पानीकाे आपूर्ति राेकेकाे भन्दै इजरायलकाे कदमकाे बिराेध गरेकाे छ । उक्त क्षेत्रमा विश्व स्वास्थ्य संगठनले सहायता दिन सुरु गरेकाे जनाएकाे छ । दुई दिनदेखि बिजुली, पानी, इन्धन तथा खाद्यन्न आपूर्तिमा राेक लगाउँदा गाजा क्षेत्रकाे अवस्था दयनिय बनेकाे सञ्चारमाध्यमहरुले जनाएका छन् । तर इजरायलले गाजा क्षेत्रमा निरन्तर बम बर्साइरहेकाे छ ।
प्रतिक्रिया