क्यान महासंघमा नेतृत्व परिवर्तन: चिरञ्जीवी अधिकारीले सम्हाले कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी

काठमाडौं । नेपालको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि क्षेत्रको सर्वोच्च छाता संगठन, कम्युटर एसोसिएसन नेपाल (क्यान महासंघ) एक नयाँ र महत्त्वपूर्ण मोडमा प्रवेश गरेको छ। महासंघको इतिहासमै पहिलो महिला अध्यक्ष बनेर कीर्तिमान राखेकी सुनैना घिमिरे पाण्डेले व्यक्तिगत कारण देखाउँदै आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका छन् ।

उनको बहिर्गमन पश्चात् वरिष्ठ उपाध्यक्ष एवं नेपालका स्थापित साइबर सुरक्षा अभियन्ता चिरञ्जीवी अधिकारीले बाँकी कार्यकालका लागि आधिकारिक रूपमा कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् ।

यो उच्चस्तरीय नेतृत्व परिवर्तन नेपालको तीव्र गतिमा विकास भइरहेको डिजिटल इकोसिस्टमका लागि निकै महत्त्वपूर्ण समयमा भएको छ। यतिबेला नेपालले एकातिर अटोमेसन (स्वचालन) र डिजिटल रुपान्तरणको ठूलो अवसरलाई आत्मसाथ गरिरहेको छ भने अर्कोतिर क्लाउड सेक्युरिटी र भल्नराबिलिटी (सुरक्षा संवेदनशीलता) जस्ता चुनौतीको सामना गरिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा राष्ट्रिय डिजिटल नीति र धरातलीय कार्यान्वयनबीचको ठूलो खाडललाई पुर्न प्राविधिक क्षेत्रले अधिकारीको परिपक्व नेतृत्वप्रति ठूलो भरोसा राखेको छ।

दुई दशकको विरासतः चिरञ्जीवी अधिकारीको संस्थागत यात्रा
महासंघको नेतृत्वमा अधिकारीको आगमन रातारात भएको होइनः यो क्यान महासंघको सांगठनिक संरचनामा उनले पुर्याएको २१ वर्षभन्दा लामो निरन्तर सेवाको परिणाम हो। नेपाली प्रविधि उद्योगका आन्तरिक र संरचनागत समस्याहरूलाई उनले नजिकबाट बुझेका छन् । किनभने उनले स्थानीय, प्रादेशिक र राष्ट्रिय समितिहरूमा लगभग हरेक महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक निभाइ सकेका छन् ।

कार्यवाहक अध्यक्ष तथा वरिष्ठ उपाध्यक्षः आइसिटी नीति संयोजक महासंघको राष्ट्रिय कार्यकारी निर्णयहरूको नेतृत्व गर्दै सरकारी मन्त्रालयहरूसँग रणनीतिक नीतिगत संवादको सहजीकरण।

उपाध्यक्षः प्रादेशिक पूर्वाधार विकासको समन्वय र सार्वजनिक(निजी प्राविधिक साझेदारीको प्रवर्द्धन।
महासचिवःराष्ट्रिय सांगठनिक सञ्चालन, कर्पोरेट सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय प्राविधिक प्रतिनिधिमण्डलको व्यवस्थापन।

सचिवः केन्द्रीय निर्देशनहरू अनुरूप क्षेत्रीय कार्यहरूको व्यवस्थापन।

केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्यस् उच्चस्तरीय नीतिगत मतदान र उद्योगको हितमा रणनीतिक हस्तक्षेप।

युथ इन आइसिटी समितिको संस्थापक संयोजकः युवा नेपाली नवप्रवर्तक र इन्जिनियरिङका विद्यार्थीहरूलाई मूलधारको प्रविधि अर्थतन्त्रमा भित्र्याउने पहिलो संस्थागत माध्यमको निर्माण।

क्यान महासंघ चितवन शाखाको संस्थापक कोषाध्यक्षः स्थानीय जिल्ला स्तरमा महासंघको आर्थिक र प्रशासनिक रूपरेखाको स्थापना।

संरचनागत प्राविधिक नीतिको वकालतः राष्ट्रिय खाका
नेपालको प्रविधि क्षेत्र लामो समयदेखि पुराना कानुनी संरचनाका कारण खुम्चिनु परेको छ। उदाहरणका लागि, विद्युतीय कारोबार ऐन (२०६३) आधुनिक क्लाउड कम्प्युटिङ, एआई आर्किटेक्चर वा जटिल बैंकिङ एपीआईहरूको विकास हुनुभन्दा धेरै अघि बनेको थियो। अधिकारीको सक्रिय नेतृत्वमा क्यान महासंघले नेपाल सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकलाई देशको कानुनी परिदृश्य परिमार्जन गर्न धेरै महत्त्वपूर्ण सिफारिसहरू बुझाइसकेको छ।

१. आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र ईगभर्नन्स ब्लुप्रिन्ट
अधिकारीले राष्ट्रिय एआई नीति सिफारिस तयार पार्न प्रमुख भूमिका खेल्नुभएको छ, जसमा एथिकल स्यान्डबक्स, स्थानीय भाषा प्रशोधन मोडेल र सुरक्षित डाटा होस्टिङ पाइपलाइनको निर्माणमा जोड दिइएको छ। यसका साथै, उहाँको ईगभर्नन्स ब्लुप्रिन्ट सिफारिसले सरकारी निकायहरूबीच एपीआई एकीकरण गरी प्रशासनिक कागजी झन्झट मुक्त गर्न र राहदानीदेखि मालपोतसम्मका नागरिक सेवाहरूलाई डिजिटल बनाउन मार्गदर्शन गर्दछ।

२. मौद्रिक तथा बैंकिङ सुरक्षा प्रणाली
नेपालका ग्रामीण क्षेत्रसम्म डिजिटल वित्तीय सेवा विस्तार भएसँगै बैंकिङ नेटवर्कहरू सीमापार साइबर खतराको निशानामा परिरहेका छन्। अधिकारीले नेपाल राष्ट्र बैंक साइबर सुरक्षा रोडम्याप सिफारिसको नेतृत्व गर्नुभयो। यो ढाँचाले क, ख र ग वर्गका सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा अनिवार्य मल्टिफ्याक्टर अथेन्टिकेसन, जिरो ट्रस्ट नेटवर्क बेसलाइन र रियल टाइम थ्रेटहन्टिङ प्रोटोकल लागू गर्न जोड दिन्छ।

३. डाटा सार्वभौमिकता र डट एनपी नीति सुधार
नेपालको डिजिटल भूभागको आधुनिकीकरण अधिकारीको नीतिगत एजेन्डाको मुख्य प्राथमिकता हो। उनले .np डोमेन नीतिको पूर्ण परिमार्जनका लागि निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन् । जसले गर्दा डोमेन दर्ता प्रणालीलाई पूर्ण रूपमा स्वचालित, पारदर्शी र सुरक्षित बनाउन सकियोस्। यसबाहेक, उनले डाटा सेन्टर र क्लाउड नेटवर्कहरूको राष्ट्रिय अवस्थाबारे गम्भीर चासो व्यक्त गर्दै आएका छन् ।

‘डाटा सेन्टर र क्लाउड सेवाहरू नेपालको डिजिटल अर्थतन्त्रका मेरुदण्ड हुन्। यदि हाम्रा राज्यका महत्त्वपूर्ण डाटाबेस र नागरिकका विवरणहरू स्थानीय डाटा सार्वभौमिकताको सुरक्षा बिना पूर्ण रूपमा विदेशी सर्भरमा रहने हो भने हामी सार्वभौम डिजिटल राष्ट्र निर्माण गर्न सक्दैनौँ। चिरञ्जीवी अधिकारीले भने ।’

सूचना प्रविधि उद्योगका मुख्य चुनौतीहरूको सम्बोधन
नेपालको स्थानीय प्रविधि इकोसिस्टमले सार्वजनिक खरिद प्रक्रियाको जटिलतादेखि पुँजीको अभावसम्मका थुप्रै चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छ। कार्यवाहक अध्यक्षको रूपमा अधिकारीले नेपाली उद्यमी र प्रविधिकर्मीहरूको संरक्षणका लागि केही महत्त्वपूर्ण सुधारहरूलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् ।

मेक इन नेपाल सफ्टवेयरू अभियान र खरिद सुधार
हाल सार्वजनिक क्षेत्रको प्रविधि बजेटको ठूलो हिस्सा विदेशी सफ्टवेयर खरिदमा बाहिरिने गरेको छ, जसले गर्दा सक्षम स्थानीय उत्पादनहरू पछि परेका छन्। अधिकारीले आईटी खरिद निर्देशिकाको परिमार्जनका लागि ठूलो अभियान चलाएका छन् । यसको उद्देश्य स्पष्ट छ । सार्वजनिक बोलपत्रहरूमा विदेशी उत्पादन छनोट गर्नुअघि स्थानीय स्तरमा निर्मित सफ्टवेयरलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। यसले पूँजीलाई देश भित्रै राख्ने मात्र नभई नेपाली इन्जिनियरहरूको क्षमतालाई पनि स्थापित गर्नेछ।

सफ्टवेयर प्रडक्ट फाइनान्सिङ र स्टार्टअप इकोसिस्टम
परम्परागत व्यवसायहरू जस्तो सफ्टवेयर स्टार्टअपहरूसँग बैंक कर्जा सुरक्षित गर्नका लागि जग्गा वा मेसिनरी जस्ता भौतिक धितो हुँदैन। अधिकारीले बौद्धिक सम्पत्ति, सोर्स कोड अडिट र सास (SaaS – Software as a Service) को नियमित सम्झौता राजस्वलाई वैध धितोको रूपमा स्वीकार गर्ने व्यवस्था मिलाउन बैंकिङ नियामकहरूसँग सफ्टवेयर प्रडक्ट फाइनान्सिङको वकालत गरिरहेका छन् ।

चिरञ्जीवी अधिकारी को हुन्ः साइबर सुरक्षाका प्रणेता
भरतपुर महानगरपालिका, चितवन स्थायी ठेगाना भएका चिरञ्जीवी अधिकारी नेपालको डिजिटल सुरक्षा क्षेत्रमा एक विशेषज्ञ र मार्गदर्शकको रूपमा परिचित छन् । उनीसँग यस क्षेत्रमा २१ वर्षभन्दा बढीको विशिष्ट र उच्च प्रभावकारी प्राविधिक अनुभव छ।